Tướng mũi: các bộ vị trên mũi và 6 dáng mũi trong nhân tướng học

Mũi nằm chính giữa khuôn mặt, và sách tướng xưa cũng đặt nó vào vị trí trung tâm của cả hệ thống: vừa là một quan trong ngũ quan, vừa là ngọn núi giữa trong ngũ nhạc, vừa là cung Tài bạch. Bài Tướng mắt, mũi, miệng đã nêu khái quát; bài này đi lần lượt qua từng bộ vị trên sống mũi và sáu dáng mũi được tướng thư nhắc nhiều nhất.

Nội dung dưới đây là quan niệm truyền thống, giới thiệu để tham khảo văn hóa. Hình dáng mũi khác nhau tự nhiên giữa các cá nhân và các nhóm dân cư; không có chiếc mũi nào "xấu số", và không nên dùng tướng mũi để nhận xét tiền bạc hay tính cách của người khác.

Ba vai trò của mũi trong tướng pháp

Thẩm biện quan. Trong ngũ quan, mũi là vị quan phân xử, gắn với ý chí, khả năng phán đoán và tự lập. Xem lại năm quan trong bài Nhân tướng học khuôn mặt: tam đình, ngũ quan.

Trung nhạc. Sách tướng ví khuôn mặt như bản đồ năm ngọn núi: trán là Nam nhạc, cằm là Bắc nhạc, hai gò má là Đông nhạc và Tây nhạc, còn mũi là Trung nhạc (ứng với núi Tung Sơn). Mũi cũng là Tế độc, một trong bốn dòng sông của mặt. Ý nghĩa của cách ví này: ngọn núi giữa cần có các núi xung quanh chầu về. Sách xưa có hình ảnh đại ý "một ngọn núi cao đứng trơ trọi" (cô phong) để chỉ chiếc mũi cao mà gò má thấp, khuôn mặt thiếu hỗ trợ. Chi tiết ở bài Ngũ nhạc tứ độc trong tướng pháp.

Cung Tài bạch. Trong thập nhị cung, đầu mũi và hai cánh mũi là cung Tài bạch, luận về tiền bạc. Gốc mũi lại thuộc cung Tật ách, luận về sức khỏe. Vị trí các cung có trong bài Thập nhị cung trên khuôn mặt.

Các bộ vị trên mũi

Sách tướng chia mũi từ trên xuống dưới thành nhiều điểm, mỗi điểm có tên riêng và ứng với một độ tuổi theo lưu niên. Bảng dưới theo cách chia phổ biến trong dòng Ma Y; các sách có chỗ khác nhau.

Giữa sơn căn và niên thượng, một số sách còn kể thêm hai điểm Tinh xá và Quang điện ở hai bên, ứng các tuổi 42, 43. Cách các tuổi được gán lên mặt được trình bày đầy đủ ở bài Lưu niên vận hạn trên khuôn mặt.

Sơn căn

Sơn căn là "chân núi", chỗ thấp nhất của sống mũi giữa hai mắt. Theo cách hiểu phổ biến, sơn căn đầy, liền với ấn đường là nền tảng vững, ít trắc trở tuổi trung niên. Sơn căn thấp được sách xưa luận là phải tự lập sớm. Cần nhớ rằng sơn căn thấp là đặc điểm rất phổ biến ở người Đông Á và Đông Nam Á, nên không thể coi là dấu hiệu bất lợi.

Niên thượng, thọ thượng

Đây là thân sống mũi. Sách tướng quý sống mũi thẳng, liền mạch, không gồ đốt, không lệch. Sống mũi được coi là "xương sống" của trung vận, gắn với sức bền và sự kiên trì.

Chuẩn đầu

Đầu mũi là trọng tâm của cung Tài bạch. Quan niệm phổ biến thích chuẩn đầu tròn, đầy, có thịt, màu sáng nhuận. Đầu mũi nhọn, ít thịt được sách luận là người tính toán kỹ, tiết kiệm. Đầu mũi đỏ được sách xem là khí sắc nóng; ngày nay ta biết đó có thể do thời tiết, rượu bia hoặc bệnh da, nên nếu kéo dài hãy hỏi bác sĩ da liễu.

Lan đài, đình úy và lỗ mũi

Hai cánh mũi được ví như hai kho chứa hai bên chuẩn đầu. Sách tướng thích cánh mũi đầy, cân xứng, ôm lấy đầu mũi. Về lỗ mũi, quan niệm phổ biến cho rằng nhìn thẳng không thấy rõ lỗ mũi (lỗ mũi ẩn) là tướng giữ của; lỗ mũi lộ nhiều, hếch lên được luận là chi tiêu rộng rãi. Lỗ mũi tròn vừa, không quá to quá nhỏ được coi là hài hòa.

Sáu dáng mũi trong sách tướng

Các tướng thư liệt kê nhiều dáng mũi mang tên con vật hoặc đồ vật. Tên gọi và mô tả giữa các bản không hoàn toàn trùng khớp; sáu dáng dưới đây là những dáng được nhắc tới rộng rãi nhất.

Huyền đảm tị (mũi túi mật treo)

Còn đọc là huyền đởm. Sống mũi thẳng, đầu mũi tròn đầy như túi mật treo, hai cánh mũi cân đối, lỗ mũi không lộ. Đây là dáng mũi được sách xưa khen nhiều nhất về tài lộc, gắn với người có khả năng tích lũy, làm ăn vững vàng, biết giữ những gì mình có.

Sư tử tị (mũi sư tử)

Sơn căn có thể hơi thấp, nhưng đầu mũi và hai cánh mũi to, đầy, rộng, trông mạnh mẽ. Theo cách hiểu phổ biến, đây là người có sức làm việc lớn, thành công nhờ nỗ lực, thường khá giả về sau. Sách thường nhấn mạnh dáng mũi này hợp với khuôn mặt đầy đặn, gò má rõ.

Long tị (mũi rồng)

Sống mũi cao, thẳng, sơn căn nối liền ấn đường, đầu mũi tròn đầy, cánh mũi gọn. Giống mắt rồng, mũi rồng là hình mẫu lý tưởng của tướng thư, gắn với chí lớn, uy tín, được trọng dụng. Trong thực tế, ít ai có đủ mọi tiêu chí của một hình mẫu như vậy.

Tiệt đồng tị (mũi ống trúc)

"Tiệt đồng" là ống trúc cắt đôi. Sống mũi thẳng, đều từ trên xuống, tròn trịa, đầu mũi không nhọn. Sách tướng luận đây là người ổn định, chắc chắn, làm việc có trước có sau, tài chính bền.

Ưng chủy tị (mũi mỏ chim ưng)

Sống mũi cao, gồ ở giữa, đầu mũi nhọn và quặp xuống như mỏ chim ưng, ít thịt. Dân gian hay gọi là mũi diều hâu, mũi khoằm. Sách cổ luận dáng mũi này khá khắt khe, cho là người sắc sảo, tính toán. Thiên Tử Vi lưu ý đây là một trong những chỗ tướng thư dễ trở thành định kiến nhất: chiếc mũi cong là đặc điểm di truyền, và trong lịch sử, việc gán tính cách cho "mũi khoằm" từng bị dùng để bôi nhọ cả những cộng đồng người. Hãy đọc nó như tư liệu về quan niệm xưa, không phải nhận định về ai.

Mũi khúc tiết, mũi lệch sống

Khúc tiết là sống mũi có đốt gồ lên ở một hoặc vài chỗ; mũi lệch là sống mũi không thẳng trục. Sách xưa luận đây là dấu hiệu trung vận có thăng trầm, phải qua thử thách mới vững. Ngày nay, sống mũi gồ hay lệch có thể là bẩm sinh, nhưng rất thường do chấn thương khi chơi thể thao, tai nạn. Lệch vách ngăn mũi gây nghẹt mũi, khó thở là chuyện cần bác sĩ tai mũi họng xem.

Mũi phải đọc cùng cả khuôn mặt

Nguyên tắc "xem tổng thể" đặc biệt quan trọng với mũi. Sách tướng luôn xét mũi cùng gò má (Đông Tây nhạc), trán và cằm: mũi đẹp mà các nhạc khác yếu thì chưa được luận là tốt, mũi bình thường mà khuôn mặt cân đối lại được đánh giá cao. Mũi cũng được đối chiếu với hình tướng chung: mặt hình Kim vuông vức hợp mũi thẳng gọn, mặt hình Thổ đầy đặn hợp mũi to tròn. Xem bài Ngũ hình khuôn mặt Kim Mộc Thủy Hỏa Thổ.

Một nhắc nhở quan trọng: hình dáng mũi thay đổi rất nhiều giữa các nhóm dân cư do thích nghi với khí hậu qua hàng nghìn năm. Sách tướng Trung Hoa được viết dựa trên quan sát ở một không gian văn hóa nhất định, nên lấy những mô tả ấy làm chuẩn cho mọi người là không công bằng.

Phẫu thuật nâng mũi: góc nhìn tôn trọng

Nâng mũi, thu gọn cánh mũi là những phẫu thuật thẩm mỹ phổ biến ở Việt Nam, và đôi khi được quảng cáo bằng lời lẽ tướng số như "nâng mũi tài lộc". Thiên Tử Vi có vài suy nghĩ:

• Quyết định thẩm mỹ là quyền của mỗi người. Nếu một người thấy tự tin hơn sau phẫu thuật, đó là lựa chọn đáng tôn trọng, không ai nên bình phẩm hay chê bai.
• Không nên quyết định vì sợ "tướng nghèo". Chính các sách tướng xưa coi trọng thần và khí hơn hình. Dưới góc nhìn khoa học, không có bằng chứng nào cho thấy dáng mũi quyết định thu nhập.
• An toàn là trên hết. Hãy tìm hiểu kỹ cơ sở được cấp phép, bác sĩ có chuyên môn, rủi ro và quá trình hồi phục.
• Với chức năng thở, chẳng hạn lệch vách ngăn, đó là chuyện y khoa, nên được bác sĩ tai mũi họng tư vấn.

Câu hỏi thường gặp

Mũi to có phải là giàu không?

Theo quan niệm phổ biến, sách tướng thích đầu mũi tròn đầy, nhưng nhấn mạnh cân đối với khuôn mặt chứ không phải càng to càng tốt. Dưới góc nhìn hiện đại, tài chính phụ thuộc vào công việc, hoàn cảnh và cách quản lý tiền, không phụ thuộc vào kích cỡ mũi.

Sơn căn thấp có phải tướng xấu không?

Không. Sách xưa luận sơn căn thấp là người phải tự lập sớm, nhưng đây là đặc điểm rất phổ biến ở người Việt và người Đông Á. Một đặc điểm phổ biến như vậy không thể là "dấu hiệu bất lợi" cho hàng trăm triệu người.

Mũi bị gãy do tai nạn thì có đổi tướng không?

Một số thầy tướng nói tướng có thay đổi theo hình dáng mới. Tuy nhiên, chấn thương là chuyện sức khỏe, nên ưu tiên khám và điều trị để mũi thở tốt. Vận may không nằm ở sống mũi.

Muốn xem tướng mũi của mình theo sách cổ thì làm thế nào?

Bạn có thể chụp ảnh chính diện và nghiêng ở ánh sáng tự nhiên, rồi dùng công cụ Xem tướng mặt để có bài luận tổng hợp. Toàn bộ chuyên đề nằm ở trang Nhân tướng học toàn tập.